(12) Mindfulness: hype of goed hulpmiddel?

Wie nog nooit gehoord heeft van de term Mindfulness heeft een jaar of 10 in de rimboe geleefd. Mindfulness en de bijbehorende meditatievorm mag zich verheugen in een enorme belangstelling. Er worden tegenwoordig veel trainingen aangeboden voor veel verschillende doelgroepen. Er zijn nu trainingen te volgen voor mensen algemeen, mensen met angstklachten of depressie, aan mensen met chronische pijn, aan mensen vóór een ingrijpende operatie, tijdens de zwangerschap, aan kinderen algemeen, aan kinderen die gepest worden, aan mensen ná de behandeling voor kanker, aan mensen die willen afvallen en natuurlijk ook aan mensen met alle vormen van overspanningsklachten.

Hype?
Een ‘stroming’ die zoveel toeloop en aandacht krijgt ontmoet natuurlijk cynisme. Dat was ook bij mij aanvankelijk het geval. Is dit niet gewoon oude wijn in nieuwe zakken? Het kan toch niet zo zijn dat één methode iedereen kan helen?

Maar door het toch maar zelf te gaan ervaren én me erin te verdiepen ben ik daar anders over gaan denken. De methode/denkwijze is weliswaar gebaseerd op Boedistische inzichten, de mensen die het hebben geïntroduceerd binnen de westerse geneeskunde hebben gekozen voor een wetenschappelijke benadering. Met veel geduld is men meditatie-cursussen gaan geven en werden de deelnemers gescreend en vergeleken met niet-deelnemers met dezelfde soort achtergrond. De resultaten liegen er niet om, al is het niet zó halleluja als sommigen willen doen geloven. Maar er zijn sterke resultaten aangetoond bij het verminderen van algemene stress en bijvoorbeeld bij depressie (vooral terugval) en angststoornis, met (veel) minder medicijngebruik als gevolg.

Het was voor mij een verademing dat ik deze ontspanningsvorm kon bestuderen los van het Boedisme, want ondanks dat dit een sympathieke religie is, gaat het gepaard met flink wat dogma’s en zijn bepaalde elementen achterhaald. Wat niet wegneemt dat ik wel erken dat ‘De Boedha’ een zeer wijs man was, met voor die tijd flink wat inzichten in de menselijke psychologie.

Wat bijvoorbeeld in deze tijd heel erg speelt (en natuurlijk niet in het verre Oosten van ruim 2000 jaar geleden), is de overvloed aan prikkels, het consumentisme, de gejaagdheid, de werkdruk en het media-bombardement. We zijn voortdurend onderweg, is het niet letterlijk van A naar B, dan is dat wel virtueel (online) of binnen onze loopbaan. En alles moet top zijn; we ondervragen elkaar voortdurend of we het wel goed doen en stellen hoge eisen. Er is weinig plaats voor contemplatie en tegenslagen. En als die laatste er wel zijn dan loopt de emmer vrij snel over.

Ik ben dan ook tot de conclusie gekomen dat niet de mindfulness-meditatie een hype is, maar dat stress een hype is. Mindfulness gedijd in deze tijd goed, omdat er een sterke behoefte aan is.

Hulpmiddel
Mindfulness is mijn inziens derhalve een goed hulpmiddel, zoals er overigens wel meer zijn als tegenwicht tegen de drukte én eisen van deze tijd en de hooggevoeligheid waar sommige mensen last van hebben.  De expliciete kenmerken van mindfulness sluiten erg goed aan bij dit tegenwicht. In feite is ‘mindful-zijn’  in veel opzichten het tegengestelde van stress. Of je zou kunnen zeggen dat er nu een woord is dat het tegengestelde van stress aanduid. Waar we vroeger spraken over het hebben van stress of geen stress zou je nu kunnen spreken over Stress of Mindfulness.

Ik maakte onderstaand overzicht. Om het idee achter mindfulness echt goed te begrijpen en te ervaren zou je een training moeten volgen. Uit dit overzicht kun je wel goed de relatie tussen stress en mindfulness inschatten:

Nuancering
Juist omdat ‘mindful-zijn’ zo wezenlijk anders is als gestresst zijn is het moeilijk toe te passen bij mensen in een hele hevige fase van hun overspanning. De kans op frustratie is dan groot. Ook hebben mensen in deze fase vaak nog last van slaapproblemen, zodat de kans op ‘in slaap vallen’ bij de oefeningen aanzienlijk is. De training die ik zelf geef (zie hieronder) is gericht op mensen met vormen van overspanning in een minder acute fase.

De oefeningen van de mindfulness en het leren begrijpen van de basisgedachte erachter zijn geen trucjes die je snel leert. In een training ga je je dit langzaam eigen maken.

Het interessante van mindfulness is dat er zoveel aandacht is voor de gedachtestromen die je kunnen gaan beheersen. Zoals ik eerder aangaf is het verminderen van piekeren een belangrijk onderdeel van de aanpak van burnout/overspanning. Mindfulness trainen kan daarbij geweldig helpen.  ‘Mindful-zijn’ ondersteund het ontspannen, wat je bij hevige overspanning ook zou moeten blijven doen (dus fysiek alles loslaten om echt tot rust te komen). Het hart en de spieren worden niet erg getraind bij meditatie. Alleen een mindfulnesstraining volgen tegen een burnnout is voor de lange termijn mijn inziens dab ook niet niet voldoende, maar heeft daarin wel z’n eigen waarde.

Wil je meer weten over de relatie stress & mindfulness? Schrijf je in voor mijn webinar op 9 september.  Gratis en vrijblijvend.

Twijfel je over het volgen van een training; lees dan dit eens door:
Onderaan dat formulier vind je een aanmeldknop voor de training.