(20) Hoe herken je burnout bij je partner?

Wat ik vaak hoor als ik iemand spreek met een burnout of vorm van overspannenheid is dat hij of zij zegt dat ze het niet echt zagen aankomen. Ze wisten wel dat ze het druk hadden of tegenslagen, maar dit hadden ze niet verwacht.  Ook op het werk ziet men het vaak niet aankomen. De betreffende persoon werkt immers stevig door; over het algemeen wordt dat juist gewaardeerd.

Toch zijn er allerlei signalen die de komst van een burnout aankondigen. De persoon die een burnout goed kan zien aankomen is de partner. Als deze maar weet waar hij/zij op moet letten. De partner deelt huishouden, avond en bed met het 'slachtoffer' en daar komen veel van de eerste klachten van overspannenheid naar buiten.

Heb jij een partner die je 'verdenkt' van overspannenheid (de voorbode van een burnout) let hier dan eens op. Veel van onderstaande zaken ben je misschien al gewoon gaan vinden, maar ze zijn het niet.

Signalen van overspanning
Om te beginnen heeft je partner minder aandacht voor je. Hij of zij heeft het immers druk. Waarschijnlijk vind je dit niet eens abnormaal. Je hoeft ook niet altijd in het middelpunt te staan, toch? Toch is deze verminderde aandacht een symptoom; bij overspanning lukt het niet goed meer om te multi-tasken en om te switchen qua aandachtveld. Men raakt gepreocupeerd.

Andere gevolgen:

  • maar deze preocupatie kan doorslaan in onaardig doen. Je krijgt wat vaker een snauw of men doet kortaf.  De partner wordt minder empatisch. De humeurigheid kan zich ook manifesteren als stemmingswisselingen
  • en je partner is nu wel heel erg met het werk bezig. Dag en nacht lijkt het wel.  Het is heel belangrijk voor hem/haar en hij/zij spreekt ook bijna nergens anders meer over. Het zicht op hoofd- en bijzaken is verdwenen, en dat is ook precies hoe het werkt in het brein. Bij overspanning komt iedere prikkel binnen; het selecteren en uitsluiten van informatie is moeilijker
  • je partner doet onrustig, zit weinig still of ligt/zit juist onderuit te zappen. Hij/zij kijkt het liefst naar simpele series of is meer aan het gamen en met de smartphone bezig. De aandachtspanne wordt bij overspanning minder. 
  • de onrust kan ook blijken uit tics: bewegen met een voet of een zelfde beweging doen met de handen (haar naar achteren doen, nagelbijten)
  • de maaltijden worden simpeler of vaker besteld, met een (lichte) neiging naar ongezond. Er is een grotere behoefte aan snelle energie (vetten en suikers)
  • hij/zij kan als een blok in slaap vallen, maar slaapt onrustiger. Er wordt meer gewoeld, 's nachts geplast, meer geluiden gemaakt of men wordt vroeger wakker. De stresshormonen (b.v. cortisol) conflikteren met de slaaphormonen (melatonine)
  • men gaat vaker dingen vergeten
  • door een toegenomen emotionele kwetsbaarheid kun je plotselinge huilbuien verwachten. Als dit het geval is, is men wel al een heel eind heen
  • je hoort vaker klachtjes (hoofd-, nek-, rug- of buikpijntjes, verkoudheden, hoesten en dergelijke). Er gaan meer pillen geslikt worden.
  • bepaalde karaktereigenschappen worden versterkt: extraverte mensen gaan nog meer praten, terwijl intraverte mensen nog stiller worden. Secure mensen worden nog consentieuzer in hun taken, slordige mensen nóg slordiger. Een sterke verandering in gedrag (secure mensen worden opeens slorig) is ook een teken dat men behoorlijk over de rand is
  • het woord 'moe' valt vaak
  • je snapt wat dit betekent voor het sexleven, alhoewel er ook mensen zijn die dit juist als uitlaatklep (meer) nodig hebben

Fysiek
Behalve deze in het oog lopende symptomen zijn er ook allerlei fysieke symptomen die je misschien minder opvallen.  Je moet maar eens letten op de ademhaling. Deze is sneller of onrustiger en men moet vaker zuchten. Ga eens stiekum tellen als je partne stilzit. Heeft hij/zij een frequentie van ruim boven de 10 (vaker ademen dan 10 keer per minuut) dan is dit een duidelijk symptoom.  Er zijn ook mensen die juist langzamer gaan ademen, vooral doordat er langere pauzes gaan vallen tussen het ademen door. 

Ook kunnen zijn of haar handen en voeten kouder worden. De spieren, vooral rond nek en schouder, worden harder en hij/zij kan meer gaan transpireren (vooral oksels en handen).

Wat te doen?
In mijn eBook 'Over Spanning' (die je hier kunt downloaden) geef ik veel uitgebreidere uitleg over de processen die ten grondslag liggen aan overspannenheid. Ook wijd ik een hoofdstukje aan wat mensen met overspannenheid zelf kunnen doen aan de communicatie met hun omgeving.

Nu gaat het er echter om dat jij je bevindingen 'rapporteert' aan je partner. Juist door de overspannenheid en het 'drukke hoofd' staat men daar niet zo voor open. 'Het valt wel mee',  'zo erg is het nou ook weer niet' of 'dit duurt nog maar even' zijn veel gehoorde tegenargumenten.

Belangrijk is te realiseren waarom en hoe je de boodschap gaat brengen. Wil je je partner echt helpen of reageer je vanuit frustratie. De frustratie is reëel maar kan de boel verergeren.  In je communicatie moet je duidelijk maken dat er een probleem is en dat die verder gaat dan alleen de partner zelf. Er moet naar een oplossing gezocht worden die beide voordelen biedt. Je kunt om te beginnen gaan helpen om het werk te relativeren (als daar de oorzaak ligt van de overspanning). En andere belangrijke waardes in het leven gaan benadrukken/introduceren. Denk aan etentjes met vrienden, weekendjes weg, samen leuke dingen doen met de kinderen, het huis opknappen en dergelijke. Zaken zonder tijdsdruk. 

Je partner zelf zal echter moeten gaan inzien dat de stress meer is dan drukte; dat zijn of haar gezondheid in het geding is en dat ook zijn relaties eronder lijden.  Stressmanagement is nodig!

Stressmanagement
Een aanpak van de stress zou heel goed kunnen beginnen met een stressmeting (via biofeedback).  Bij zo'n stressmeting worden fysieke signalen geobjectiveerd en inzichtelijk gemaakt.  Het laat mensen zien dat er echt wel wat aan de hand is. Het is een uniek instrument, dat nog erg weinig wordt toegepast. Een andere zinvolle optie is het invullen van een stressvragenlijst. Op internet staan er velen. Bijvoorbeeld op deze facebook-pagina van de overheid. Of deze hyperventilatie-vragenlijst op mijn website www.beweging.tv.

Vervolgens moet er gezocht worden naar een betere verhouding tussen in- en ontspanning. Daar heb ik elders meer over geschreven en er zal ook nog wel meer volgen. De aanpak is meestal erg persoonlijk.

Stressmanagement houdt sowieso in dat je op een meer afstandelijke wijze gaat leren kijken naar de stressbronnen en dat je deze zo nodig één voor één verstandelijk gaat aanpakken in plaats van er tegen de vechten of er voor te vluchten.

Jip Driehuizen

NB ik pas de stressmeting al meer dan 10 jaar toe. Je kunt zo'n meting in mijn praktijk in Amsterdam ondergaan en ik kan dan aangeven wat mogelijke oplossingen zijn in fysiek, emotioneel, mentaal en sociaal opzicht.  Als je aanvullend bent verzekerd kun je dit (voor een groot deel) declareren bij je verzekeraar.