(25). Nieuwe dingen leren tegen burnout, depressie of chronische pijn

Er is een overlap ontdekt in ziekteverschijnselen bij mensen met depressie, burnout en chronische pijn. En ook in de wijze waarop je deze klachten kunt verminderen. Het hangt samen met het chronische aspect bij deze aandoeningen; de klachten houden aan na een ingrijpende gebeurtenis of periode. Bij chronische pijn is de gebeurtenis meestal een fysieke overbelasting die tot schade heeft geleid. Bij depressie en (zeker) burnout is een plotselinge stressor of stressvolle periode de aanleiding tot een langere periode vol klachten.

Chronische klachten, chronische ontsteking?
Het aanhouden van klachten nadat de oorspronkelijke oorzaak al uit beeld is heeft te maken met veranderingen in de dynamiek van hersencellen. Deze veranderingen lijken zo sterk op ontstekingsverschijnselen dat men spreekt over ‘neuro-inflammatie’. Bij deze hersenontsteking moet je niet denken aan het hersenvlies, of aan bacteriën die zorgen voor zwelling en koorts. Het gaat om verschijnselen in de hersenweefsels die optreden bij een ontsteking elders. Hersencellen reageren ALSOF er ergens een ontsteking is, waardoor in het bloed ook anti-lichamen terecht komen. Het immuunsysteem ontvangt signalen uit het brein om op te treden.  In de hersenen zelf wordt de dynamiek minder. Dat wil zeggen dat de normale aanmaak- en afbraakprocessen sterk verminderen.

hersen1.jpg
hersen2.png

Deze celprocessen in de hersens heeft men kunnen waarnemen met moderne technieken. Normaliter worden er vrij makkelijk nieuwe uitlopers aan de hersencellen aangemaakt. Hierdoor worden nieuwe verbindingen gemaakt. Stel; je gaat voor heet eerst naar een bepaald adres toe. Je hebt dan een kaart of je smartphone nodig om daar te komen. Een tweede keer weet je al ongeveer in welke richting je moet zoeken. Een derde of vierde keer rij je er zo naar toe (sommige mensen lukt dit pas de 6e of 7e keer). Je toegenomen oriëntatie op dit adres komt door aangelegde nieuwe verbindingen in je hersenen.  Je ruimtelijke oriëntatie is iets toegenomen. Als je heel lang niet meer naar dat adres gaat raak je de verbindingen weer (een beetje) kwijt. Maar het leren van een nieuwe route is bij allerlei chronische klachten een stuk minder. Aandacht, concentratie en geheugen werken minder goed.

cartoon.jpg

Voor het maken van nieuwe verbindingen heb je milde activiteit van  ‘myogliacellen’ nodig. Hiervan zwermen er miljarden rond in ieder hoofd. Deze cellen maken nieuwe verbindingen aan, maar worden overactief bij (chronische) stress. En dan maken ze ontstekingsstoffen aan. Dit proces speelt ook een rol bij veroudering en Alzheimer (in verhevigde mate). Wil je meer weten over dit complexe, maar interessante verhaal is er de onvolprezen wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Neuroinflammation

Er is een remedie
Nu blijkt dat we deze ontstekingsprocessen kunnen beïnvloeden en in sommige gevallen zelfs zonder medicatie. Beïnvloeden is nog iets anders als genezen, hoewel deze remedie in het geval van chronische pijn weleens doorslaggevend zou kunnen zijn.

muiskooi.jpg

De remedie heeft te maken met beweging en leren.  Uiteraard is dit eerst uitgeprobeerd en ontdekt bij muizen en ratten (je moet geen muis of rat zijn in deze wereld). Nadat ze de diertjes eerst flink gefrustreerd hadden, of -in andere gevallen- wat ontstekingscellen hadden ingespoten of hen op een andere manier hadden doen lijden in hun eenzame kooi,  veranderden ze de omgeving van de muis drastisch. Het beestje kreeg een veel ruimere kooi, met spannende toestellen, verschillende manieren om voedsel te bemachtigen en speelkameraadjes. De muizen veranderden van in een hoek weg kwijnend wezentjes tot levenslustige diertjes met een stralende vacht. Belangrijker: in hun hersens werden allemaal nieuwe verbindingen aangemaakt. Voor dat laatste moesten ze in de hersens van de muis kijken. Maar even niet nadenken over hoe ze dat hebben gedaan.

Door de nieuwe uitdagingen bleken zoveel nieuwe verbindingen aangemaakt te worden, en ontstekingscellen te verminderden. De processen werden ten goede gekeerd. De myogliacellen werden weer mild actief. Net zoals het trainen van een spier leidt tot een dikkere spier (meer vezels). De hersens zijn fysiek trainbaar en dat leidt tot vermindering van ziekteprocessen. Het brein gaat minder ontstekingscellen aanmaken.

E.e.a. is ook aan het licht gekomen bij het Alzheimer onderzoek. Daar is het laatste woord nog niet over gezegd, maar duidelijk is inmiddels wel dat je Alzheimer kunt vertragen door het stimuleren van nieuwe kennis en, vooral, nieuwe bewegingen.

Omgevingsverrijking ofwel nieuwe dingen leren; vooral bewegingen
Deze maatschappij is gefixeerd op cognitie: meer kennis en meer intellectuele vaardigheden. En als je nieuwe dingen wilt leren om lijden te verzachten (depressie, burnout, chronische pijn en allerlei andere aandoeningen waarbij de hersens betrokken zijn) dan lijkt dat ook te helpen. Allerlei spelletjes zijn al ontwikkeld met dat doel. En op allerlei websites kun je lezen dat het leren van een nieuwe taal bijvoorbeeld goed is.

skate.jpg

Maar een groter deel van de hersens is bezig met (complexe) bewegingen en het aanleren van nieuwe bewegingen is dan ook effectiever. Verder wordt bij bewegen ook het zuurstoftransport gestimuleerd.

In dit onderzoeksveld spreekt men overigens over omgevingsverrijking; precies datgene dat ze met de muizen hebben gedaan. En dat is ook wat bij mensen lijkt te helpen. De mycrogliacellen in het neurale netwerk van de hersens gaan zich meer bezig houden met het tot stand brengen van dendrieten en synapsen. En dat is precies wat je nodig hebt voor nieuwe functies.

Dit is nog een jong onderzoeksveld; echt iets van deze eeuw. Maar de inzichten gaan snel. Depressie en burnout ga je niet genezen met nieuwe dingen leren, maar het heeft er wel een gunstige invloed op. En bij chronische pijn wellicht zelfs doorslaggevend.

Voorbeelden van nieuwe bewegingen die veel impact hebben op hersenfuncties (er worden veel gebieden in de hersens betrokken) zijn:

  • Een nieuwe wandelroute leren (de eerste keer met gps of kaart, de 2e keer alleen nog af en toe kijken en de 3e keer uit het hoofd?)
  • Leren jongleren
  • Nieuwe danspassen leren
  • Een muziekinstrument gaan bespelen (van trommel tot viool; piano is qua motoriek iets eenzijdig, maar kan natuurlijk wel)
  • Acrobatiek
  • Ski-, tennis- of golflessen e.d. (let op; laat je niet meeslepen door het competitie-element)
  • Tai-chi en de wat actievere yoga

Bij deze voorbeelden is naast het gebruik van spieren ook ruimtelijk inzicht nodig en spelen kijken en/of luisteren ook een rol.

jongleerhollen.jpg

Therapie
In mijn therapie bij genoemde aandoeningen gaan nieuwe bewegingen leren ook een rol spelen naast de biofeedback, het stimuleren van aerobe training (rustige conditietraining), adem- en mindfulnessoefeningen. Op dit moment leg ik de laatste hand aan een individueel therapie-traject met genoemde onderdelen, die je ook in de vorm van een cursus kunt gaan volgen. Het 'keuze-menu' voor deze cursus staat hieronder.

Wil je nu al leren jongleren? Ga naar Beweging.tv

Succes
Jip Driehuizen

 

Individueel Mindfulness en bewegingstraining  bij burnout, angststoornis, milde depressie en chronische pijn)

·        Biofeedback; test en inzicht (onderdeel van  intake)

·        Aerobe training met monitoring

·        Mindfulness: principe-uitleg, oefening, aangevuld met ademoefening (hartcoherentie)

·        Coaching op leren nieuwe bewegingen (jongleren, dans, muziek, wandelroutes)

·        8 a 10 bijeenkomsten van ca een uur

·        Eventueel aangevuld met massages

·        Kosten € 600; (gedeeltelijke) betaling via zorgverzekering mogelijk